W firmach, gdzie pracownicy nie znają jednego języka, czasem trudno usprawnić procesy produkcyjne. Aby zapobiec tego typu nieporozumieniom, warto wprowadzić kodowanie kolorami sprzętu i wyposażenia przeznaczonego do produkcji żywności.  Kodowanie kolorami to również sposób na wprowadzenie większej kultury pracy, uporządkowanie przestrzeni i większa dbałość o procesy produkcji.  By minimalizować ryzyko zagrożenia dla produktu ze strony czynników fizycznych czy mikrobiologicznych stosuje się odpowiednie procedury, w tym wynikające z regulacji prawnych. Do wypełniania procedur i norm bezpieczeństwa często stosuje się kodowanie kolorami.

Dlaczego stosuje się kodowanie kolorystyczne?

Kodowanie kolorami, inaczej: kodowanie kolorystyczne, jest specjalną procedurą umożliwiającą przyporządkowanie sprzętu i środków czystości do określonych stref w obiekcie aby uniknąć zakażenia krzyżowego. System kodowania kolorów można dopasować do danych powierzchni.

Zakłady produkcyjne podzielone są na strefy, w których wykonywane są poszczególne etapy obróbki żywności, używane są w nich różne narzędzia, akcesoria, wyposażenia. Strefy te nie powinny się przenikać, ponieważ rodzi to ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego. Przeniesienie alergenów, patogenów czy zanieczyszczań fizycznych może nastąpić zarówno przy niekontrolowanym przejściu z jednej strefy do drugiej, jak też podczas użycia narzędzi z jednego procesu obróbki w innym. W rozróżnieniu stref, rodzajów narzędzi czy żywności pomaga właśnie kodowanie kolorystyczne.

Oznacza ono przyporządkowanie ściśle określonego koloru do danego składnika procesu produkcji żywności, co pozwala zachować zgodność z wytycznymi systemu HACCP, ale też usprawnia pracę i ułatwia pracownikom trzymanie się określonych procedur. Identyfikacja wizualna jest najszybsza, odpowiednie kolory pozwalają więc błyskawicznie zidentyfikować, do czego np. służy dane narzędzie czy też w jakiej strefie znajduje się pracownik i do jakich w związku z tym procedur powinien się stosować.

Kodowanie kolorami, HACCP, GMP/GHP, a także inne narzędzia związane z kulturą bezpieczeństwa produkcji zajmują ważne miejsce w systemie zarządzania jakością.

Znaczenie kodowania kolorami dla firm produkujących żywność

Zastosowanie kodowania kolorystycznego pomaga dostosować sprzęt i narzędzia do odpowiedniej kategorii czyszczonej powierzchni. Pozwala to zapobiec ryzykownym zdarzeniom podczas kolejnych etapów produkcji.

Rozróżnienie kolorystyczne akcesoriów do sprzątania skutecznie obniża ryzyko popełniania błędów personelu. Z używania tej procedury wynika szereg zalet:

• stosując środki dopasowane do czyszczonej powierzchni osiągamy najlepsze efekty czyszczenia, a także zapobiegamy jej zniszczeniu,
• dzięki określonemu raz na zawsze systemowi kolorów możemy oznaczyć poszczególne elementy wyposażenia aby uniknąć w ten sposób błędów i pomyłek,
• stosując system sprzątania dostosowany do konkretnych pomieszczeń znacząco obniżamy ryzyko przenoszenia groźnych dla konsumentów drobnoustrojów.

Co można kodować kolorami w produkcji żywności?

Kodowanie kolorystyczne jest procedurą dość otwartą i uniwersalną. Zazwyczaj narzędzia i akcesoria wykorzystywane w produkcji żywności mają kolor niebieski, ponieważ sporadycznie występuje on w naturalnych produktach. Jednak kodowanie kolorami w branży spożywczej sięga dużo dalej.

Odpowiednie kolory można więc przyporządkowywać do strefy, używając ich do znaczenia ścian lub podłóg, co wyróżnia strefę od otoczenia. W ramach kodowania można także przyporządkowywać określone narzędzia i akcesoria do typów produktów, których obróbce służą, czy też oznaczyć alergeny, z jakimi mogą się stykać. W każdym z tych przypadków zapobiega to zanieczyszczeniom krzyżowym.

Wyróżnić można także etapy produkcji, stosując np. inny kolor pojemników i kontenerów do transportu produktów surowych, inny do poddanych wstępnej obróbce, a jeszcze inny do wyrobów gotowych.

Kodowanie kolorystyczne w produkcji żywności powinno uwzględniać rodzaj i charakter produktu, do którego jest przypisane dane narzędzie. W miarę możliwości zestawienie barw powinno być kontrastowe, by przy produktach np. białych (mleko, nabiał, mąka) nie wykorzystywać kolorów jasnych, ponieważ takich narzędzi nie będzie można łatwo wizualnie wyróżnić z produktu. Wskazaną praktyką jest też używanie kontrastujących kolorów w następujących po sobie procesach. Ich mocniejsze wyróżnienie sprawia, że takie kodowanie kolorystyczne jest łatwiejsze do rozpoznania.

System kodowania kolorami w identyfikacji narzędzi do sprzątania

Kodowanie kolorystyczne stosuje się nie tylko do narzędzi i akcesoriów zaangażowanych bezpośrednio w proces produkcji. Do czyszczenia powierzchni w zakładach sektora spożywczego niezbędne są profesjonalne narzędzia i środki do sprzątania. Utrzymanie wysokiego poziomu higieny umożliwiają akcesoria kodowane kolorami. Narzędzia te znacznie ułatwiają organizację pracy w zakładach produkujących żywność, w których konieczne jest odizolowanie poszczególnych stref na terenie obiektu. Dzięki temu można mieć pewność, że sprzęt używany np. do produktu finalnego nie był używany do surowców. Przykładowo innego koloru szczotki do czyszczenia powierzchni mocno zabrudzonych, jak podłogi, a innego takie, które mają bezpośredni kontakt z maszynami i urządzeniami używanymi do produkcji. Obejmuje to także węże do mycia czy transportu detergentów, w których przypadku kodowanie kolorami również jest popularne i jednoznacznie wskazuje, jaka strefa powinna korzystać z akcesoriów.

Jak wprowadzić kodowanie kolorem?

Aby system kodowania kolorem działał, należy go wprowadzić wedle kilku zasad. Przede wszystkim nie należy przesadzić z liczbą wprowadzanych kolorów. Niech będzie to 3-5 kolorów w małych i w średnich obiektach.

Kolory powinny kojarzyć się logicznie z konkretnymi produktami. Dobrze jest też dopasować kolor do konkretnej przestrzeni, np. narzędzia ręczne – zmiotki, szufelki, które będą używane w najbardziej niebezpiecznych strefach oznaczyć na czerwono (lub wybrać czerwone z serii ULTRA HYGIENIC® CleanAccess), a te w strefach najbardziej bezpiecznych oznaczyć powszechnie kojarzącym się w taki sposób kolorem zielonym.

Za pomocą kolorów można oznaczać np. węże niskociśnieniowe, pojemniki okrągłe oraz kontenery prostokątne na składniki dostępne w ofercie SALMON HYGIENE . Dzięki temu znacznie łatwiej będzie można odnaleźć niezbędne produkty do produkcji żywności. W pobliskich strefach powinny zostać zastosowane kolory kontrastujące. Barwy zbliżone mogą wprowadzić niepotrzebne zamieszanie.

Pracownicy nierozpoznający barw – alternatywa

Kodowanie kolorem to wyjście, sprawdzające się u osób, które radzą sobie z rozpoznawaniem barw. W przypadku tych pracowników, którzy z powodu zaburzeń związanych z rozpoznawaniem kolorów, nie są w stanie odnaleźć się w systemie z kolorami. Wówczas można zastosować znakowanie laserowe i wykorzystując laser nanosić odpowiednie nazwy na narzędzia. Takie znakowanie poprzez cechowanie laserowe można zamówić w SALMON HYGIENE .

Kodowanie kolorem to wygodna metoda na to, by w firmie zapanował porządek, a dodatkowo żywność w procesie produkcji była bezpieczna. Taki system może zabezpieczyć przed pomyłką ze strony człowieka.